اهل اطلاع و بصیرت مى‏دانند که یکى از بزرگ‏ترین علل انحطاط و عقب ماندن ما مسلمانان امروزه از کاروان ترقى و تمدن، و رواج بازار فساد و اخلاق سیئه و بیگانه‏ پرستى -که در میان ملل اسلامى بی‏‌سابقه است- ترک امر به معروف و نهى از منکر و فقدان شجاعت اخلاقى و صراحت لهجه است.

...

اسلام نه فقط به تمام افراد حق داده است که در اجراى قواعد و تعالیم اسلامى نظارت کنند، بلکه آن را از وظایف حتمى هر فرد دانسته و پیروان خود را در ترک این وظیفه مورد بازخواست و مؤاخذه قرار مى‏دهد و با حفظ این اصل بزرگ، می‌خواهد عالی‌ترین مجتمع بشری را تشکیل دهد.

این کانون‏‌هاى بدبختى و این مؤسسات قمار و ربا و این گناهان کوچک و بزرگ در جوامع مسلمین ثمرۀ مسامحه در اداى این وظیفه است.

...

* البته توجه به این موضوع و اعمال نظارت و مواظبت در اجراى احکام و تکالیف و رعایت آداب حسنه، محتاج به حصول یک مرحله از رشد و فهم است و تا سطح معارف و معلومات جامعه به حدّ کافى ترقى نکند نباید انتظار داشت که همه و هر کس در امر به معروف و نهى از منکر ساعى و کوشا باشد، ولى نمی‌توان این جهت را عذر مقبولى شمرد و خود را در کوتاهى و غفلتى که نسبت به اداى این وظیفه روا داشته‏‌ایم بی‌‏تقصیر و معذور بدانیم.

در خاتمه این نکته را هم یادآور می‌‏شویم که غرض از نگارش این رساله (کتاب راه اصلاح) این نیست که بعض مردمان نادان بی‌اطلاع از آداب و اخلاق حسنه و مسایل امر به معروف و نهى از منکر به نام امر به معروف و نهى از منکر، هیاهو و جار و جنجال برپا کرده براى یک موضوع کوچک، مفاسد بزرگ تولید کنند؛ زیرا علاوه بر آنکه امر به معروفى که چنین اشخاصى بنمایند سودى نخواهد داشت، ممکن است به واسطه سوء اخلاق و بی‌نزاکتى و درشتى و خشونت‌‏هاى بی‌موردى که از اینگونه افراد در بسیارى از موارد صادر می‌‏شود، شریعت سَمحۀ سَهلۀ اسلامى که مبنى بر مهربانى و حسن ادب است و بهترین روش اخلاقى را به جامعه یاد می‌دهد، به صورت دیگر معرفى گردیده و وضع آنها و نادانی‌هایى که به این اسم مرتکب می‌شوند، موجبات تنفّر و انزجار مردم را فراهم کند. پس، از این دسته تقاضا داریم که با مطالعۀ کتاب‏‌هایى که راجع به امر به معروف نوشته شده قبلًا این نقاط ضعف و نواقص اخلاقى را مرتفع ساخته و آداب و احکام شرعى آن را فراگیرند. و از کسانى که ملتفت و آگاه هستند خواهشمندیم که در اداى این وظیفه بزرگ، مسامحه نکرده موجبات سربلندى و افتخار خود و جامعه مسلمین را فراهم فرمایند.


بخش‌هایی از مقدمه کتاب «راه اصلاح یا امر به معروف و نهی از منکر»

تألیف مرجع عالیقدر آیت الله العظمی صافی گلپایگانی «دام ظله»